Cyflwyniad
Os dydych chi ddim yn ymgyfarwyddo efo fi yn barod, Rachel ydw i, y disgybl lleoliad cyfoes yn GWCT, yn disodli Kaylee Fay, pwy sy’n wedi bod penodi’r rôl newydd o Gynorthwywr Gadwraeth (ffeindiwch mwy am ein swyddau newydd yma <https://www.gwct.wales/our-team/>). Hyd yn hyn, er gwaethaf cael dibyn bach o brofiadau neu gefndir yn y cymunedau ffermio a saethu, rydw i wedi dod o hyd mae pawb yn groeso arbennig, yn cynnwys fy dim, aelodau pwyllgor a’r cymunedau eangach, felly diolch i bawb am hyn.
Mae fy mis cyntaf efo GWCT Cymru yn wedi fy rhoi i mi efo llawer o brofiadau, cymaint â hynny mae’n amser o fy blog disgybl post cyntaf! Mae’r pyst yn gyfle grêt i mi i edrych yn ôl a gwerthuso fy mrîf profiadau o’r mis a gobeithio rhoi mewnwelediadau ar beth mae fy ngwaith yn golygu fel disgybl lleoliad ohonoch chi yn darllen.
Digwyddiadau
Sioe Amaethyddol Dinbych a Fflint
Er doeddwn i ddim cyflogedig swyddogol ar y point hyn, roeddwn i’n gwahodd gan GWCT Cymru i Sioe Dinbych a Fflint. Cymrais I gyfle i gwrdd rhai o fy nghydweithwyr newydd mewn person a chael syniad o rhai o waith gallwn i ymwneud â thra yn lleoliad. Roedd o’n grêt i weld sut y tîm yn rhedeg stondin llwyddiannus o ymgysylltu efo amrywiaeth eang o bobl a sut i greu diddordeb ac ymwybyddiaeth o ein trefniadaeth ac achlysur.
Yn ogystal â hyn, mwynheais i’r stondinau eraill a gyflwynwyd gan fusnesau lleol a gwelais i sioe tractorau hyn yn oed!
Dydd Cyntaf efo’r Young Shots
Roedd fy nydd cyntaf yn swyddogol fel rhan o’r tîm yn Gwasnaney, gwelais i brofiad gem saethu cyntaf. Oherwydd fy niffyg cefndir mewn ffermio neu gemau, roedd hyn yn fy nghyflwyniad i’r byd hwn. Roeddwn I’n ymrwymo gan Lee Oliver a Logan Crimp, a gynorthwyodd fy nysgu yn y chwaraeon trwy’r dydd. Cefais groeso â breichiau agored i ddigwyddiad hyn, ac roeddwn i’n hapus i weld roedd pobl yn yr un mor chwilfrydig am fy ymweld ag yr oeddwn i efo eu hymweld hwy.
Er yn gyntaf roeddwn i’n amheugar am sut baswn i’n teimlo ar fy ngyrru cyntaf, des i i delerau’n fuan efo’r gosodiad tra arsyllais i o’r cefn y cae, gwelais y ‘Young Shots’ yn
tanio wrth i gywion cynnar mawr hedfan heibio. Roeddwn i’n argraff gan faint o bobl ifanc oedd yn ddigon medrus a sylwgar i dargedu adar gwan neu a anafwyd yn ddetholus.
Trwy’r digwyddiad, gwelais amrywiaeth o fathau o gynefinoedd a strategaethau rheoli. Er roedd rhedynen yn trosfeddiannu y rhan fwyaf o’r glaswelltiroedd, gallwn i weld sut y ceisiwyd ei reoli trwy dorri. Yn ogystal â rheoli rhedynen, gwelais i dystiolaeth o eithin a grug drosodd mwy lleoliadau uwchdir. Doedd llosgi ddim yn defnyddio eleni achos o lawr gwlyb, fodd bynnag crëwyd mosaig o rug ac eithin o wahanol oedrannau o dorri dethol. Dydy strategaethau rheoli hyn ddim yn nid unig o’r fantais o adar gem, ond hefyd ystod ehangach o fioamrywiaeth. Mae rhai wedi adrodd gweld cornchwiglen ar y dydd, a rhydwyr eraill yn ddyddiadau eraill.
Roedd y llwyddiannau gwir o’r trip yn unig amlwg i mi tra bod yna o ddigwyddiad hyn o fy hunan. Nid oedd darllen am sut mae’r digwyddiadau gemau hyn yn helpu pobl a chymunedau yn ddigon i werthfawrogi’n llawn yr effeithiau cymdeithasol cadarnhaol. Rydw i’n meddwl ei bod hi’n brin gweld pobl ifanc yn dod at ei gilydd mewn cymunedau gwledig heddiw, ac roedd hynny’n arbennig iawn gweld hyn yng Ngwasaney., ac roedd hyn yn arbennig iawn i weld hyn yn Gwasaney. Yn enwedig pan deimlais i’r synnwyr cilyddol o gyflawniad ar ôl cynhaeaf llwyddiant. Roedd y llwyddiannau yn mynd draw hyn, fel cyfrannodd bob person sydd gefnogi GWCT ar y diwrnod hwnnw yn ariannu ein prosiectau bywyd gwyllt, ac roeddwn i’n fodlon i weld sut dywedodd pawb yn ein cylchgronau a dangosodd brwdfrydedd o’r iechyd o gynefinai lleol.
Cynhadledd NFU Cymru
Hefyd yn fy wythnos gyntaf ar leoliad, mynychais i’r Gynhadledd Ffermio NFU Cymru efo Sue Evans. Roedd mynychu’r digwyddiad hwn yn caniatáu i mi gael ystod eang o safbwyntiau drosodd o gymuned amaethyddol Gymreig. Roedd pob seminarau yn graff a diddorol, yn enwedig o’r panel ffermwyr, fel cyfrannon nhw eu strategaethau a heriau yn bob o’u ffermydd. Cytunodd panel bod lleihau milltiredd bwyd a gwella’r effeithlonrwydd o anifeiliaid oedd yn factor allweddol i leihau allyriadau, sy’n ymddangos fel y pwynt gwerthu o gynhyrchion ffermio Cymreig yn farchnad heddiw. Y neges allweddol a gymerais adref o’r gynhadledd hon oedd bod dylai ffermwyr Cymreig ymdrechu i nid unig gynnal eu agroecosystemau yn amgylcheddol, ond hefyd yn gymdeithasol, ddiwylliannol, economaidd a wleidyddol.
Roedd y sgyrsiau bore yn dosbarthu gan ymchwilwyr Athro Iain Donnison, Dr Alastair Leake (o’r GWCT prosiect Allerton) and Prof Janet Dwyer, a gyflwynodd sut syniadau newydd ac arloesol yn gallu gwella systemau amaethyddol. Un syniad a safodd allan i mi oedd defnyddio cnydau gorchudd ar ffermydd, fel meillionen goch, sy’n gallu gwella
nitrogen yn bridd. Roedd o’n ddiddorol hefyd i glywed am y Cod Carbon Gwrychoedd a sut rheoli gwrychoedd yn effeithiol gallu cynnydd eu cynhwysedd storio carbon.
Llwyddais i weld rhai o strategaethau hyn yn weithred, fel siarad â thaith Ed Swan dros ei fferm wedi darparu mewnwelediad clir i’r syniad ‘Cefn gwlad amlswyddogaethol’, mynd â’i fusnes ffermio teuluol ymhellach efo’r ychwanegiad o siop fferm a chyswllt efo’r cyhoeddus mwy gan ddarparu mynediad i lawer o’u tiroedd a chreu pwyntiau gwerthu newydd, fel dewiswch eich pwmpenni a’ch blodau haul eich hun. Yn ogystal â hyn, mae Ed wedi ffeindio ei fod o’n gwrychoedd a dolau peillwyr nid unig wella bioamrywiaeth leol ar ei ferm ond hefyd yn helpu i wella defnydd organig pridd yn ei bob maes. Roedd dynesfa Ed i amaethyddiaeth gynaliadwy yn ysbrydoliaeth, ac roedd yn ymddangos bod ffermwyr eraill yn y gynhadledd yn teimlo hynny hefyd.
Roedd o’n gyfleoedd rhwydweithio rhwng gweithgareddau a seminarau sy’n wedi helpu i ymgyfarwyddo ymhellach â mi fy hun efo mwy o bobl dros yr ehangder y diwydiant.
Cefn Tilla
Roedd y saethu clai ac arwerthiant yn Gefn Tilla yn ddamwain arall i mi i gymryd rhan efo gweddill fy nhîm, yn enwedig ers roedd o’n amser cyntaf gwelais i’r tîm cyfan y gilydd. Roedd ddau ddigwyddiad yn llwyddiannus i godi cronfeydd gwerthfawr I GWCT Cymru. Roedd o’n grêt hefyd i gwrdd efo mwy aelodau pwyllgor, sy’n bydda i’n gweld mwy o obeithio pan helpu i drefnu digwyddiadau dyfodol.
Ymchwil
Yn fy mis cyntaf, rydw i wedi trio i forio a golygu fy hunan mewn cymaint o brosiectau GWCT â phosibl. Er enghraifft, rydw i wedi cyfarwyddo fy hunan yn bellach efo Cysylltiadau Gylfinir gan ddarllen erthyglau gwyddonol a dadansoddi ymarweddiadau a galwadau Gylfinir o ddarn o ffilm magl camera. Rydw I wedi fforio hefyd polisïau Cymreig amgylchyn amgylchedd amaethyddiaeth, tir rheolaeth a gwerth gwybodaeth leol. Yn y misoedd nesaf, rydw i obeithio i ymweld ein sefydlu ymchwil a chael mwy ymarferol yn y cae.
Gan gyfarwyddo fy hunan efo prosiectau cyfoes, Mae wedi caniatáu fi i ddechrau sgyrsiau am sut i ddatblygu nhw a dechrau meddwl am syniadau prosiect newydd a ffeindio’r perthnasedd o brosiectau ymchwil GWCT eraill. Rydw I’n gobeithio i barhau datblygu fy syniadau a chysylltu ein hymchwil i amaethyddiaeth a bioamrywiaeth drefol yn Cymru.
Dal i fyny â dysgwr lleoliad GWCT eraill
Rydw i wedi bod cadw’n cyffwrdd efo’r dysgwr lleoliad GWCT eraill ar draws y DU, efo mae rhai yn gweithio efo data tylluan yn iseldir yr Alban ac mae eraill yn gweithio efo pridd yn Allerton. Mae’n grêt i weld ein bod ni i gyd gwneud rhywbeth gwahanol. Rydw I’n gyffrous i glywed mwy am eu cynnydd trwy’r flwyddyn cymaint â rydw i’n i gyfran fy nghynnydd. Bydd cadw’n cyffwrdd efo’r dysgwr lleoliad GWCT eraill yn helpu hefyd i gysylltu gwybodaeth a darganfyddiadau ar draws yr ymddiriedolaeth.